حال روزنامه های کاغذی در عصر اینترنت

علی حبیبی*
روزنامه های کاغذی با اینکه پیش از چهار قرن از عمر آنها می گذرد اما در طول دوران، از لحاظ شکلی تفاوت چندانی با هم نداشته هر چند در مواجهه با رسانه های نوین همواره با مشکلاتی رو به رو بوده اند.
مطبوعات در چهار قرن گذشته (از سال 1605 انتشار نخستین روزنامه) فراز و نشیب های زیادی به خود دیده ولی هیچکدام از آنها نتوانسته این رسانه سنتی را از میدان بدر کند بطوری که حتی ظهور وسایل ارتباطی نوین و دیجیتال نیز از اهمیت و اثرگذاری آن نکاسته است.
این روزنامه ها در طول سده ها و دهه های مختلف تحولات زیادی را پشت سر گذاشتند تا به وضع کنونی رسیدند. روزنامه های کاغذی با اختراع دستگاه چاپ تحول اساسی به خود دید و موجب توسعه و رشد آن در سطح جهان شد.
قدمت روزنامه های کاغذی از یک سده فراتر می رود در حالی که عمر سایر رسانه ها مثل رادیو و تلویزیون از یک قرن عبور نمی کند، این ویژگی باعث شده که روزنامه های کاغذی از سایر رسانه ها متمایز شوند.
مطبوعات در طول قرون و دهه ها همواره با ظهور رسانه های جدید با مشکل مواجه شده اما به هرحال با بکارگیری رویکردهایی خود را تاکنون سرپا نگه داشته اند.
روزنامه ها با فعالیت رادیو، هر چند با رونق اندکی روبرو شد اما بلافاصله به دوران شکوفایی خود بازگشتند. شاید ویژگی حمل آسان، احتیاج نداشتن به نیروی برق و مطالعه آن در شرایط و مکانهای مختلف باعث شد که این رسانه ها در گذر زمان باقی بمانند و به فعالیت خود ادامه دهند.
همین حالا در عصر ارتباطات و اینترنت و فناوری های جدید، روزنامه اهمیت خود را از دست نداده و باز به وظیفه اطلاع رسانی و انتشار اخبار به مخاطبان می پردازند و این نوع رسانه مورد اقبال طیف وسیعی از مردم قرار دارد.اما با وجود این اقبال، روزنامه های کاغذی برای حذف نشدن و جذب بیشتر مخاطب به انتشار اطلاعات و اخبار با شیوه ها و رویکردهای جدید نیازمند هستند.
ظهور تلویزیون و اینترنت در عصر حاضر در رونق مطبوعات تاثیراتی برجای گذاشته است. هر چند روزنامه ها بخشی از فعالیت خود را به اطلاع رسانی آنلاین به مخاطبان می پردازند اما رویکرد استفاده از کاغذ هرگز در این رسانه به فراموشی سپرده نشده است.
به هر روی روزنامه ها با ظهور فناوری های جدید می توانند مثل گذشته فعالیت کنند، اگر در دهه های گذشته مطالب روزنامه ها پس از فرایند چاپ و توزیع چندین ساعت و حتی 24 ساعت طول می کشید تا به دست مخاطب برسد اما رسانه های دیجیتال حالا به انتشار سریع اخبار و اطلاعات می پردازند و به طور عادی روزنامه های کاغذی نمی توانند به این شیوه ادامه دهند.
روزنامه های کاغذی در حال حاضر نمی توانند سرعت انتشار اطلاعات و اخبار خود را مانند رسانه های نوین افزایش دهند و ناگزیرند رویکرد نحوه انتشار اخبار و اطلاعات خود را تغییر دهند. در حالی که چاپ دوم یا سوم نیز زمانبر بوده و هزینه های روزنامه را بالا می برد و این راه نیز مقرون به صرفه نیست.
هر چند بین کارشناسان در خصوص ماندن یا نماندن روزنامه های کاغذی اختلاف نظر وجود دارد اما ظهور فناوری های جدید مثل اینترنت برای مطبوعات هم فرصت و هم تهدید ایجاد کرده است. فرصت از این نظر که این رسانه ها با بکارگیری این فناوری می توانند خیلی سریع اطلاعات و اخبار خود را مانند سایر رسانه ها در اختیار مخاطبان قرار دهند تا از این لحاظ از غافله عقب نمانند.
اما تهدید از این نظر برای این رسانه ها رخ خواهد داد که رسانه های سنتی با آمدن نسل جدیدی از گوشی های هوشمند کم کم به حاشیه رانده شوند و رسانه های نوین و دیجیتال، بیشتر عرصه را در دست گیرند.
با وجود همه این موضوعات، رسانه های سنتی و کاغذی فرصت رشد و باقی ماندن در جامعه را دارند. این رسانه ها بخاطر همان ویژگی نیاز نداشتن به نیروی برق و انرژی مثل کتاب در همه مکان ها در میان مخاطبان خواهند ماند.
مطالعه روزنامه ها حس نوستالژی را در مخاطبان برمی انگیزد و رسانه هایی که قرن ها و دهه های مختلف و در سخت ترین شرایط در کنار مخاطبان به وظایف خود عمل کردند حالا خیلی سخت است که مخاطبان آن را در کنار خود نبینند.
اما رسانه های سنتی و کاغذی برای استمرار فعالیت خود در عصر دیجیتال و اینترنت، نیاز به بازنگری شیوه ها و روش های خود دارند.
اولویت قرار دادن وب، بکارگیری ابزارهای چند رسانه ای، ارائه محتوای منحصر به ‌فرد در نسخه چاپی، قائل شدن جایگاه کانونی و مسئولانه برای روزنامه‌نگاران، ارائه گزارش‌های زنده از یک رویداد در وب، تشویق به نوآوری، سرمایه‌گذاری روی تلفن‌همراه و افزایش خوانندگان موبایلی، ایجاد ارتباط با خوانندگان و ساختن جوامع کوچک از جمله راهکارهایی است که می‌توانند به باقی‌ماندن روزنامه‌ها و نشریات چاپی در عرصه اطلاع‌رسانی کمک کند.